İc Kontrol Sistemi Nedir

İç Kontrol Sistemi Nedir?

İç kontrol; kurumun yönetimi ve personeli tarafından hayata geçirilen, belirlenmiş hedeflere ulaşılmasında ve misyonun gerçekleştirilmesinde makul bir güvence sağlamak üzere tasarlanmış, kurumun genelini etkileyen bütünleşik bir süreçtir.
 

İç kontrol yalnızca finansal işlemler ve raporlama ile ilgili olmayıp; yönetim, idari süreçler, strateji ve kurumun diğer faaliyetlerini kapsayan tüm kontrolleri ifade eder. Her kurumun iç kontrol sistemi aynı değildir. Kurumların iç kontrol sistemleri; organizasyon yapısı, kurum kültürü ve yönetim anlayışına göre farklılık gösterebilir.
 

İç Kontrol Sisteminin Amaçları Nelerdir?

İç kontrol sisteminin temel amaçları şunlardır:

• Faaliyetlerin etkin ve verimli olması
• Mali raporların güvenilirliği
• Yürürlükteki mevzuata uyum
• Varlıkların korunması
 

Faaliyetlerin etkin ve verimli olması, kurumun hedeflerine ulaşma düzeyi, performansı ve fayda-maliyet yapısı gibi temel faaliyet hedefleriyle ilgilidir.

Mali raporların güvenilirliği, mali verilerin açık ve anlaşılır bir biçimde kayıtlara alınması ve yayımlanması ile bu verilere kolaylıkla ulaşılabilmesi gibi hususları içerir.

Yürürlükteki mevzuata uyum, kurum tarafından yürütülen faaliyetlerin yasal düzenlemelere uygunluğunu sağlamak üzere gerçekleştirilmesi gereken çalışmaları kapsar.

Varlıkların korunması ise kurumun sahip olduğu tüm varlıkların güvence altına alınmasını ifade eder.
 

İç Kontrol Sisteminin Bileşenleri

1. Kontrol Ortamı Standartları

• Etik Değerler ve Dürüstlük

• Misyon, Organizasyon Yapısı ve Görevler

• Yetki Devri

2. Risk Değerlendirme Standartları

• Planlama ve Programlama

• Risklerin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi

3. Kontrol Faaliyetleri Standartları

• Kontrol Stratejileri ve Yöntemleri

• Prosedürlerin Belirlenmesi ve Belgelendirilmesi

• Görevler Ayrılığı

• Hiyerarşik Kontroller

• Faaliyetlerin Sürekliliği

• Bilgi Sistemleri Kontrolleri

4. Bilgi ve İletişim Standartları

• Bilgi ve İletişim

• Raporlama

• Kayıt ve Dosyalama Sistemi

• Hata, Usulsüzlük ve Yolsuzlukların Bildirilmesi

5. İzleme Standartları

• İç Kontrolün Değerlendirilmesi

• İç Denetim

Kamu İç Kontrol Standartları; COSO modeli, INTOSAI Kamu Sektörü İç Kontrol Standartları Rehberi ve Avrupa Birliği İç Kontrol Standartları çerçevesinde oluşturulmuş olup 18 standart ve 79 genel şarttan oluşmaktadır.
 

İç Kontrol Sisteminde Rol ve Sorumluluklar

İç kontrol sisteminin etkinliğinde en önemli sorumluluk yönetime aittir. Yöneticiler, iç kontrol sisteminin etkili bir biçimde işlemesini sağlamak amacıyla uygun politika ve süreçleri oluşturmalı ve sistemin işleyişine ilişkin gerekli güvenceyi sağlamalıdır.

Kurumun tüm personeli, görevlerini yerine getirirken belirli faaliyetlerin gerçekleştirilmesine katkı sağlar. Bu faaliyetler, birimin diğer faaliyetleriyle birleşerek birim hedeflerine; birim hedefleri ise bir bütün olarak kurumun hedeflerine ulaşılmasına katkıda bulunur.

Kurumun her kademesinde görev yapan çalışanlar, iç kontrol sisteminde kullanılacak bilgileri üretir ve kontrolleri etkileyen faaliyetleri gerçekleştirir. Bu nedenle tüm çalışanlar iç kontrol sisteminin bir parçasıdır ve sistemin etkin bir şekilde uygulanmasında sorumluluk sahibidir.

İç kontrol sistemindeki temel rol ve sorumluluklar aşağıdaki birimler tarafından yerine getirilmektedir:

• Üst Yönetici (Rektör)
• Harcama Birimleri
• Mali Hizmetler Birimi (Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı)
• İç Denetim Birimi